ANAK ANUNG ANINDHIT

Tokone gedhe ana ing pojoke dalan, ora adoh saka pasar, cete ijo, jenenge “Toko Sida Mampir”. Toko sing kondhang sa kecamatan. Saben wong mesthi weruh toko Sida Mampir. Sing tuku kemrubut, nganti bakule ora ketok bokonge. Sanajana wis blanja neng njero pasar , mesthi mampir menyang toko "Sida Mampir". Apa sebabe ora weruh. Ora ana toko liya sing madhani gedhene karo tokone pak Dira Omplong. Samubarang ana ing jero toko ana, arep takon barang apa wae ana, dadi ora nganti mbalekake wong tuku. Satemene regane mono meh padha wae karo rega toko-toko liyane . Kadhang ana barang sing luwih murah, nanging uga ana barang sing luwih larang saka toko liyane. Ning kondhange, kae lho tokone pak Dira regane kacek karo liyane, yen dibandhing karo toko liyane luwih murah. Sing blanja mrono, rumangsa luwih marem yen tuku menyang tokone pak Dira . Mula ora nggumunake yen toko-toko liyane padha sepi ora ana sing nukoni.

Wong-wong padha gumun. Padha –padha tunggal toko kok milih mrono. Sing tuku paribasan antri. Kamangka toko liyane barange ya padha, olehe ngladeni ya ora ana bedane. Malah-malah toko sing jejere wae sing dagangane padha, ora ana sing tuku. Akeh sing ngarani pak Dira nduwe pesugihan,.
Bab pesugihan, kuwi mung kari sing ngarani. Wong seneng ora kurang pengalem, wong gething ora kurang penacad. Kanggone wong sing ora seneng, ya mesthi wae sugih wong ngingu thuyul, ngingu pesugihan nyai Blorong, ngingu pesugihan kandhang bubrah lan sapiturute. Apa buktine? Coba gagasen, ingatase bakulan adeg toko, toko-toko liyane blas ketepas ora ana sing nukoni. Balik tokone pak Dira sing tuku nganti antri, malah padha klesetan neng ngarep toko. Lha mbok tuku neng toko liyane tinimbang nganti direwangi turon-turon neng ngrep toko ngono. Ngono iku yen ora nduweni pesugihan ya ora kira. Mengkono guneme wong sing ora seneng.
Yen diturut riwayate pak Dira jaman biyen, jarene mung dodol omplong, mula kesuwur karan pak Dira Omplong. Omplong tilas wadhah cet, gendul wadhah mangsi, diresiki banjur digawe senthir. Dodolane ubarampene lampu, wiwit saka senthir, lampu teplok, lampu gandhul, semprong beling. Iku jaman biyen nalika durung ana listrik. Saking gematine, eling-eling rumangsa adoh saka ngomah,lunga bara saka desa asale, menyang paran golek pangan, mula pak Dira ya setiti banget. Bathine anggone pepayon disimpen kanthi premati. Ora bakal ngeculake dhuwit yen ora perlu banget. Kadhang yen sedina ora payon direwangi pasa,. ngempet ora mangan. Suwe-suwe dagangane ora mung senthir, nanging candhak kulak dagangan liyane, kayata beras, lenga, sarta barang-barang sing saben dina dadi kebutuhane wong.Saka anggone setiti mau pak Dira saiki sugih mblegedhu, mubra mubru blabur madu. Samubarang sing dikepengini klakon. Nanging ana cacade sethithik, uga amarga setitine, yen ana wong njaluk sumbangan -- cara kene serkileran --uga paling sethithik anggone nyumbang, isih nganggo ngundhamana,"Golek dhuwit kuwi angel, bola-bali njaluk sumbangan" .
Pak Dira nduweni anak mung siji, metu lanang. Wiwit bayi procot saka kandhutan, ora saben wong oleh nggepok utawa nyenggol anake. Pancene anggone diparingi momongan wis rada kasep, mula katresnane kasok marang si jabang bayi. Ora saben wong oleh nggendhong, sing tukang momong wae yen arep nggendhong jabang bayi kudu wisuh nganggo karbol dhisik.
“Aja dicemok, mengko mundhak lara,” kandhane pak Dira nalika ana wong arep ndemok bayi. Lumraha mono wong sing arep ndemok bayi, tangane kudu dicelupake banyu panas supaya kruma-kruma padha mati. Ngerti sampeyan kruma? Kruma kuwi kewan sing cilik banget sing marahi lelara, cara saikine bakteri utawa baksil. Yen wis nyata-nyata resik lagi diolehi nggendhong bayine.
Bocah mung digendhong ngalor ngidul, ora oleh nganti mudhun menyang lemah, alesane sing reged, sing kotor, sing ora resikan, werna-werna lah. Apa maneh bab panganan, jan ... kikrik banget. Ora oleh si bocah nganti mangan pawewehing liyan. Alesane uga werna-werna, sing ora memenuhi syarat kesehatan, sing ora ana gizine, sing beracun lan liya-liyane. Pokoke pokok si bocah ora kena mangan panganan pawewehe wong liya. Mula tangga teparo ora ana sing wani menehi panganan marang anake pak Dira.
Nalika bocah, diuja sabarang kekarepane,. wong dhasare wong sugih. Mula apa sapenjaluke anake mesthi dituruti. Wiwit isih bocah cilik, nalika kancane dolanan kebo-keboan sing digawe saka bongkoke klapa njur digeret, dheweke wis ditukokake montor-montoran weton toko. Nalika kancane dolanan bedhil-bedhilan saka pring , dheweke wis ditukokake pistol-pistolan saka batu batrei, sing bisa murub lan muni theret....thret.....thet. Samubarang dolanan duwe. Kaya ngono mau mung dadi kepenginane kanca-kancane. Kanca-kancane mung bisa ngulu idu. Sakdeg sak nyet apa kekarepane kudu dituruti lan mesthi keturutan.
Saka anggone nguja marang anak, dadine bocah gedhe dadi bocah ugungan, cara saiki “anak mama”. Mogok ora gelem sekolah. Jarene yen mikir abot-abot sirahe ngelu. Mula yen wayahe wulangan Matematika utawa IPA dheweke wani mbolose tinimbang ora. Yen ana PR saka gurune sing nggarap PR mau dudu dheweke dhewe. PR e digarapake guru lese. Yen dikongkon nggarap PR dhewe, wani nangise tinimbang nggarap PR.
Jan-jane mono wong tuwane ora kurang anggone usaha. Wong ya dilesake pirang-pirang enggon sejene les marang guru kelase. Jalaran asring mbolos, meh saben dina pak Dira oleh layang saka gurune anake jarene ora mlebu sekolah.
Pak Dira dhewe uga bingung, saben kesuk pak Dira dhewe sing nyepakake kebutuhane anake. Wis genah budhal, ya wis nganggo seragam sekolah, wis sarapan barang, lan ya ketok budhal metu saka omah. Ning ora teka sekolahan. Embuh menyang endi parane.
Saiki pegaweyane mung pit-pitan montor ngalor ngidul turut ndalan. Kadhang-kadhang balapan, totohan karo kanca-kancane. Dhek emben, tiba ndlosor nalika balapan neng kulon kali. Awake babak bundhas kabeh. Pit montore bengkung, pelege dadi angka wolu. Untung wae bocahe slamet. Nalika pak Dira dikandhani yen anake tiba, mung bisa ngelus dhadha, karo ndonga.”Gusti, nyuwun ngapura.”
Bareng teka ngomah bocahe ditakoni, ora gelem semaur. Anane mung meneng wae. Pak Dira dhewe nganti judheg ngrasakake kelakuwane anake.

---------0000--------

“Koran, koran., koran ,” bengak-bengoke tukang koran nawakake dagangane. “Berita Karang Turi.... jambret.... berita Karang Turi .....jambret. Berita koran .... berita koran .....berita koran.....berita Karang Turi ....... copet”
“Dingaren , tukang koran liwat kene, “kandhane Dirman ,menyang tanggane. “Enten berita napa ?” pitakone Dirman.
“Niku wau, mbah Man tumbas, criyose Katna di massa.”
“Katna sinten? Anake Dira Omplong ?”
“Enggih, wau dalu di massa”
“Lha napa perkarane ?”
“Njambret kalunge tiyang. Lha njambret enten gang. Tiyange bengok-bengok, terus dikepung. Digebugi nganti klenger.”
“Njambret enten gang, nggih boten isa mlayu. Njambret niku mesthine enten ndalan gedhe, dadi mlayune gampang. Lha saniki enten pundi?”
“Enten rumah sakit, duka urip duka mboten.”
“Lha kok njambret niku critane dospundi?”
“Kalah totohan. Wau dalu rak Jerman mungsuh kalih Argentina. Piyambake milih Argentina. Pur siji njago Argentina. Ternyata empat kosong”.
“Lha anake wong sugih kok ngaten, kok teksih njambret ? Lha mbok njaluk mawon teng bapake.”
“Nggih duka. Kira-kira ajrih kalih bapake. Bapake jane ya ora kereng.”
“Lha enggih, anake wong sugih mawon njambret. Napa malih anake wong mlarat?”kandhane Dirman karo nyetater pit montore arep budhal menyang kantor.

kapethik saka https://nguripuripbasajawa.blogspot.com/search/label/Anak%20Anung%20Anindhita%20%28Cerkak%29

ATER-ATER ANUSWARA

Miturut panemune ahli basa Jawa anyar sing lawas, ater-ater anuswara ana 4  yaiku : am (m), an (n), any (ny), ang (ng). Anuswara tegese : swara irung (nasal, sengau). Satemene ater-atere yaiku "a" katambahan nasal (N). Padha persis karo ater-ater "haN- " ing basa Jawa Kuna. Miturut panemune ahli basa Jawa saiki rumuse dadi :

aN- + lingga

Ater-ater anuswara (aN-) ngalami owah-owahan wujud yen sumambung ing tembung lingga. Owah-owahan wujud mau dadi :  am (m), an (n), any (ny), ang (ng), lan nge. Dadi ater-ater anuswara iku ora mung 4 (papat) nanging 5 (lima). 

Panganggone :

Ater-ater am (m).

Dianggo yen karaketan tembung lingga kang purwane swara mati (konsonan) :  b, p, w

Tuladha :

am + buru > amburu > mburu

am + babat > ambabat > mbabat

am + bujung > ambujung  >mbujung

am  + begal  >ambegal  >mbegal

am + pangan  > amangan  > mangan

am + pikir  > amikir  > mikir

am + pijet  > amijet  > mijet

am + pikat  > amikat  > mikat

am  + warung  > amarung   > marung

am + warah  > amarah  > marah

am + wulang   > amulang   >  mulang

am + wadhah  + (i) > amadhah(i)   > madhah(i)

Katrangan :

Ana tembung sing nyebal saka paugeran (pakajaban) kang apurwa swara mati (konsonan ) w , yen karaketan ater-ater anuswara dadi ng, tuladha :

am + wetu + (ake ) > ngetokake

am + wedal + (aken) > ngedalaken

Ater ater an (n)

Dianggo yen karaketan tembung lingga kang apurwa swara mati (konsonan):  d, dh, t, th

Tuladha :

an + dudut  >andudut  > ndudut

an + deleng  > andeleng  > ndeleng

an + dangu  > andangu  > ndangu

an + dulang  > andulang  > ndulang

an  + dhupak  > andhupak  > ndhupak

an + dhangir  > andhangir   >ndhangir

an + dhodhog  > andhodhog  > ndhodhog

an + dhapuk  > andhapuk  > ndhapuk

an + tandur  > anandur  > nandur

an + titip  > anitip  > nitip

an + tulis  > anulis  > nulis

an + tiba  >aniba  > niba

an + thuthuk  > anuthuk  > nuthuk

an + thothok  > anothok  > nothok

an + thuthul  > anuthul  > nuthul

an + thithil  > anithil  > nithil

Ater –ater any (ny)

Dianggo yen karaketan tembung lingga kang apurwa swara mati (konsonan) c, j, s

Tuladha :

any + cukil  > anyukil  > nyukil

any + cidhuk  > anyidhuk  > nyidhuk

any + caruk  > anyaruk  > nyaruk

any + cucuk  > anyucuk  > nyucuk

any + jaluk  > anyjaluk  > nyjaluk   > njaluk

any + jupuk  > anyjupuk  > nyjupuk   > njupuk.

any + jereng   > anyjereng  > nyjereng  > njereng

any + jaga   > anyjaga  > nyjaga  > njaga

Katrangan :

Tembung ing dhuwur yen katulis nganggo aksara Jawa (gagrag Sriwedhari): anyjaluk, anyjupuk, anyjereng, anyjaga. Yen katulis nganggo aksara Latin : njaluk, njupuk, njereng, njaga.

any + sapu   > anyapu  > nyapu

any + serok   > anyerok   > nyerok

any + sedhot   > anyedhot   > nyedhot

any + senggol   > anyenggol  > nyenggol

Ater – ater ang (ng)

Dianggo yen karaketan karo tembung lingga kang purwane swara  mati (konsonan) g, k, r, l, y, lan swara urip

Tuladha :

ang + gambar   > anggambar  > nggambar

ang + gulung   > anggulung  > anggulung

ang + garu   > anggaru  > nggaru

ang + ganti   > angganti  > ngganti

ang + kudang  > angudang  > ngudang

ang + kidung   > angidung   > ngidung

ang + kerok   > angerok   > ngerok

ang + kuras   > anguras  > nguras.

ang + rujak  >angrujak  > ngrujak

ang + rasa  > angrasa  > ngrasa

ang + rabi  > angrabi  > ngrabi

ang + rajang  > angrajang  > ngrajang

ang + lari  > anglari  > nglari

ang + luput + (ake)  > angluput (ake) > ngluput (ake)

ang + lunjak  > anglunjak  > nglunjak

ang + lindur  > anglindur  > nglindur

ang + yiyit + (i) > angyiyit (i) > ngyiyit(i).

ang + yekti   + (ake) > angyekti (ake)  > ngyekti (ake)

ang + yakin + (ake) > angyakin(ake) > ngyakin (ake)

ang + obong  > angobong  > ngobong

ang + owah + (i) angowah (i) > ngowah (i)

ang + ulu   > angulu  > ngulu

ang + undang   > angundang   > ngundang

ang + ili   > angili   > ngili

ang + irig   > angirig  > ngirig

ang + unjal   > angunjal  > ngunjal

ang + uber   > anguber   > nguber

ang + etung  > angetung  > ngetung

ang + eman  > angeman  > ngeman

ang + empan > empan (ake) > ngempa (kake)

ang + embah  > angembah > ngembah

Ater-ater anuswara kang karaketan tembung lingga kang tembunge mung sawanda, kayata: dang, dus, dol, bis, cet, pel, bel, lsp ater-ater mau owah dadi nge. Tuladha :

ang + dang > angdang  > ngedang

ang + dol > angdol > ngedol

ang + dus > angdus > ngedus

ang + bis > angbis > ngebis

ang + cet > angcet > ngecet

ang + pel > angpel > ngepel

Saiki, para ahli basa Jawa nduweni panemu yen owah-owahan ang dadi nge wis mujudake ater-ater kang madeg dhewe. Dadi ater-ater anuswara iku ana  5 (lima) : am, an, any, ang, lan nge.Lugune, owah-owahan kang kaya mangkono iku niru basa Jawa Kuna. Mung wae ing basa Jawa Kuna (bokmanawa) pangucape ora pati cetha, ing basa Jawa anyar dicethakake.

 

Katrangan :

1.  Ing tata tulis aksara Jawa (gagrag Sriwedari) tembung kang linggane apurwa swara mati (konsonan) anteb (b, g, j, d, dh) yen karaketan ater-ater anuswara ditulis jangkep am, an, ang, any. Ing tata tulis aksara Latin cukup ditulis m, n, lan ng. Ater-ater any ditulis n dudu ny.

2.      Ing buku-buku sastra kang adhapur tembang macapat ana tembung kriya tanduk kang ditulis mung  linggane  wae (tanpa ater-ater) jalaran mburu guru wilangan supaya trep, nanging tetep diwaca kaya yen karaketan ater-ater , kayata : bedhah praja boyong putri kudu diwaca “mbedhah praja mboyong putri”.

3.       Ing pocapan padinan ora bakal tinemu tembung-tembung andhodhok, anjaluk, anggambar, anjugil , amburu, lsp. Sing ana tembung ndhodhok, njaluk, nggambar, njugil, mburu, lsp. Tembung-tembung mau mung kanggo ing tata tulis utawa ing kasusastran, kang lumrah kanggo ngetrepi guru wilangan.

4.       Ana tembung sing nyebal saka paugeran, lumrahe tembung mau njupuk , niru, utawa kaprebawan basa Jawa kuna, tuladha : nuwun, nandhang , nayogyani, manembah, nambut, nusup, nusu, nungsung, nungsang.

5.       Tembung  ngalor, ngidul,ngetan , ngulon , dhapukane niru basa Jawa Kuna. Ater-atere dudu ater-ater anuswara

Gunane ater-ater anuswara :

Gunane ater-ater anuswara yaiku :

1.       Kanggo dhapuk tembung kriya tanduk (kata kerja aktif), tuladha : mangan, macul, mbalang, mbakar, ngombe, nggawe,  ngundha, ngancing, numbak, nuntun, nabrak, ndhudhuk, njarag, njiwit, njaga, njupuk.

2.       Kanggo ndhapuk tembung kahanan, tuladha : mbanyu, mbeguguk, mecicil, masir, mrekitik, mriyayeni, nglenga, ngglolo, nglangut, nglumut, nglimprek, ngayu, ndlewer, ndesani, ndrenginging, ndremimil, njenggarong, njenggureng, njedhodhot, njepiping,

Tradhisi lan Budaya Sedhekah Bumi ing Pati

Kabupaten Pati duweni kabudayan sing wis dadi ciri khas, or aliya yakuwi sedhekah bumi. Para warga Pati mestine wis ora asing maneh karo tembung sedekah bumi. Amarga ing meh saben dhusun mesthi nglakoni tradhisi iki. Apamaneh Pati duweni semboyan Pati Bumi Mina Tani. Saka semboyan iki wis cetha yen masyarakat Pati sing urip minangka dadi petani. Sedhekah bumi duweni teges minangka wujud syukur kita tumprap anugrah saking Gusti Ingkang Mahakuwasa lumantar asil bumi sing akeh banget. Mula masyarakat ing Pati sregep anggone nglaksanakake ritual upacara kasebut minangka wujud rasa syukur.

Sanadyan saben-saben masyarakat ing tlatah Pati nganakake sedekah bumi, ananging nyatane ing saben dhusun duweni cara sing beda-beda. Sedekah bumi ing padatan dilaksanakake setaun sepisan. Ing adicara kuwi, pamarentah dhusun nganakake iuran saben kulawarga sing cacahe wis ditemtokake. Dana iuran kasebut banjur diklumpukake ana ing panitiya sedekah bumi. Sing unik, awit jaman biyen para warga padha nggawe ambengan sing isine woh-wohan, sayur-sayuran lan maneka warna jajanan pasar. Ambengan kuwi banjur digawa utawa diarak mubeng dhusun kanthi kairingan thong-thek, arak-arakan lan drumband. Saliyane kuwi uga ana acara slametan utawa kondhangan sing dilaksanakake ing punden utawa omah salah sawijining warga. Berkatane uga asale saka para warga dhewe. Saben omah dijaluki urunan rong besek. Besek kuwi isine sega, maneka warna lawuh lan uga ana jajan. Sabubare slametan, ing padatan ing dina candhake dianakake adicara pengajian lan ing pungkasan dipentasake kethoprak lan wayang.

MAHABARATA

 

BANK SOAL ULANGAN SEMESTER GANJIL/ KELAS X

ULANGAN SEMESTER GANJIL/ KELAS X

 

Ing antarane sakehing seni musik kang urip lan tuwuh ana sadhengah  negara, gamelan Jawa mujudake sing paling becik ing salumahe jagad. Tegese apik ing kene ora mung marga ricikane dumadi saka maneka jinis engga carane nabuh mbutuhake pemain akeh  kaya dene orkestra Barat. Kajaba kuwi gamelan uga rinasa ramah, gampang disinau dening sapa wae, kalebu para semula kang sakawit durung tau tepung babar pisan karo seni musik etnik iki.

Pambiji mau dingendikakake Prof Jack  Body, Guru Besar Etnomusikologi School Of  Music Wellington (SOMW), Universitas Victoria, New Zealand, nalika aweh andharan ing Sarasehan Budaya Jawa mapan ana Pendhapi Gedhe, Balaikota Sala, durung suwe iki. Narasumber liyane sing paring sesorah ing antarane rohaniawan lan budayawan Prof  Dr Mudji Sutrisno sarta  Budi Saroso Putra, dosen karawitan ing SOMW,  ngrangkep minangka pangarsaning Padhang Moncar, sawenehe grup gamelan  Jawa saka  New Zealand. Esuk sadurunge kelompok iki dalah grup gamelan Bali Taniwha  Jaya sing kabeh anggotane mujudake warga’ Negara Kiwi’ utawa Selandia Baru kasebut merlokake  teka menyang Sala saperlu nggelar konser kolaborasi mapan ana Plaza Sriwedari.

Wis akeh dikawuningani yen saben bangsa ing Eropa, Amerika, Cina,  India lan  liya-liyane  kabeh padha duwe kesenian music kanthi ciri mligine dhewe-dhewe(1). Ewadene tumrap Jack Body seni gamelan kawawas istimewa banget(2). Jinis instrumene kang puluhan cacahe butuh panyengkuyung watara 20 nganti 25 penabuh, utawa pengrawit istilah lokale(3). Manut panemune Jack Body, iki kalebu istimewaawit ora ana seni musik saka  Negara ngendi wae sing mbutuhake pemain nganti semono akehe, kejaba orkestra Barat(4).  “ Kanggo nggelar orkestra Barat sethithike butuh 80-an pemain(5). Nanging  jinis musik iki, paling ora kanggoku rasane isih kaku(6). Kudu  ana konduktor sing ngabani kapan  intro kawiwitan lan coda dipungkasi kanthi wektu sarta tempo kang  pas(7). Beda konser gamelan, ora diperlokake konduktor,” ucape  pakar etno musikologi Universitas Victoria iku(8).

(Gamelan, Seni Musik Paling Istimewa Sajagad, kapethik saka PS No.38-21 September 2013)

 

1.      Gagasan pokok  ing paragraf  1 ing ndhuwur yaiku…. Jawaban A

a.    Ing sakehing seni musik, gamelan Jawa mujudake sing paling becik

b.   Gamelan ricikane becik

c.    Gamelan mbutuhake penabuh akeh

d.   Gamelan rinasa ramah, gampang  disinau

e.    Gamelan ricikane becik lan rinasa ramah, gampang disinau

2.      Ditonton saka papan  panggonane ukara pokok ing paragraf 1 ing dhuwur diarani….JWB C

a.    Induktif deduktif

b.   Induktif

c.    Deduktif

d.   Ineratif

e.    Deskriptif

3.      Gagasan pokok ing paragraf 3 ing ndhuwur dumunung ana ukara nomer….Jawaban A

a.    1-2

b.   2-3

c.    4-5

d.   6-7

e.    7-8

4.      Ukara panjelas paragraf  3  ing ndhuwur  kedadeyan  saka….ukara. Jawaban C

a.       8

b.      7

c.       6

d.      5

e.       4

5.      Ukara pitakonan kang cocok kanggo paragraf 2 yaiku….Jawaban C

a.       Kapan pambiji mau dingendikakake Prof Dr Mudji  Sutrisno ?

b.      Kepriye pambiji kang dingendikakake Prof Jack Body babagan gamelan kuwi istimewa?

c.       Sapa wae narasumbere ing Sarasehan Budaya Jawa ?

d.      Apa bener  Prof Jack Body ngendikan yen  konser gamelan ora  merlokake konduktor ?

e.       Kenapa seni gamelan kawawas istimewa banget ?

6.      Ukara ing ngisor iki sing ora slaras klawan EYD Jawa yakuwi….Jawaban B

a.       Kudu  ana konduktor sing ngabani kapan  intro kawiwitan lan coda dipungkasi kanthi wektu sarta tempo kang  pas.

b.      Ing sakehing seni musik, gamelan jawa mujudake sing paling becik

c.       Pambiji mau dingendikakake Prof Jack  Body.

d.      Pambiji mau kaandharake ing Sarasehan Budaya Jawa mapan ana Pendhapi Gedhe, Balaikota Sala, durung suwe iki.

e.       Narasumber liyane Budi Saroso Putra, dosen karawitan ing SOMW,  ngrangkep minangka pangarsaning Padhang Moncar, sawenehe grup gamelan  Jawa saka  New Zealand..

7.      Kanti pandamelan menika pak samina saged paring tulada dateng anak-putunipun. Ukara kuwi yen dibenerake miturut EYD Jawa dadi….Jawaban D

a.       Kanthi pandamelan menika pak Samina saged paring tulada dateng anak-putunipun

b.      Kanti pandamelan menika Pak Samina saged paring tulada dateng anak-putunipun

c.       Kanthi pandamelan menika Pak samina saged paring tuladha dateng anak-putunipun.

d.      Kanthi pandamelan menika Pak Samina saged paring tuladha dhateng anak-putunipun.

e.       Kanthi pandamelan menika Pak Samina saged paring tuladha dateng anak-putunipun.

8.      Paragraf 1wacana ing ndhuwur yen diringkes dadine…Jawaban E

a.       Gamelan ricikane becik

b.      Gamelan ricikane becik lan mbutuhake penabuh akeh kaya dene orkestra Barat

c.       Gamelan rinasa ramah, gampang  disinau

d.      Gamelan ricikane becik lan ora rinasa ramah

e.       Ing sakehing seni musik, gamelan mujudake sing paling becik

9.      Welingan/pesen kang diaturake marang wong akeh arane...

a.    wara-wara                            c. pawarta                                e. cecala

b.   sesorah                                  d. nawala

 

Wara-wara

Kanggo para siswa kang tak tresnani,

Gegayutan karo dina dumadine SMA Negeri 9 Rembang, pamong pengetan dina klairan sekolah arep nganakake pagelaran seni.

Kanggo ngregengake pagelaran seni mau, saben kelas diwajibake urun kiprahe kanggo ngisi pagelaran mau. Amrih ora dumpyuk karo klas liya, mula saben kelas enggal paring palapuran jinising seni kang arep digelar marang Bapak A. Sartono minangka pamong adicara, telat-telate tanggal 4 Desember 2013.

Wasana muga-muga dadekake kawigatene kanggo para siswa.

 

            Pati, 13 November 2013

Kepala Sekolah,

 

 

 

Drs. Slamet Sutikno, M.Pd.

 

10.  Apa wosing wara-wara ing ndhuwur....Jawaban C

a.       dina klairane sekolah 

b.      dina klairan kabupaten Rembang

c.       printah marang siswa supaya urun pagelaran seni

d.      pagelaran seni

e.       palapuran pagelaran seni

11.   Penutupan palapuran pagelaran seni kuwi yaiku….

a.    1 Desember 2013

b.   2 Desember 2013

c.    3 Desember 2013

d.   4 Desember 2013

e.    5 Desember 2013

12.  Wara-wara ing ndhuwur katujokake kanggo….

a.       Para siswa kelas X

b.      Siswa kelas X lan XI

c.       Para siswa kelas XII

d.      Kabeh siswa

e.       Kabeh siswa lan pamong.

13.  Para lenggah ingkang sinuba sagunging pakurmatan madyaning pawiwahan ing siyang kalenggahan punika, panjenenganipun Bapa Karta ngambali ngaturaken sugeng rawuh, sinarengan  raos panuwun ingkang tanpa pepindhan, suka bingahing manah ngantos boten saged rinumpaka ing ukara, menggah karawuhan panjenengan sami. Ing salajengipun mugi sekecakna pinarak ing palenggahan kanthi mardu-mardikaning penggalih ngantos dumugi pari purnaning pahargyan.

Perangan sesorah ing ndhuwur kalebu…

1. Atur puji syukur
2. Atur panuwun
3. Atur kasugengan
4. Wedharing gati
5. Panutup

Wacan ing ngisor iki kanggo mangsuli pitakonan No.11

Dhumateng para rawuh sedaya, mugi kersa paring donga pangestu dhumateng temanten kekalih, saengga tansah pinayungan rahmat saha barokahipun Gusti . Temanten tansah raharja, bagya mulya Lan antut runtut dumugi kaken ninen. Mboten kesupen mugi¬mugi enggal dipunparingi momongan ingkang bekti dhumateng rama-ibunipun, agami, bangsa tuwin negari. Amin.
Para rawuh ingkang minulya, mboten kesupen Bapak ibu Siswadi sakulawarga hangaaturaken agunging panuwun awit sumbangsih saha pambiyantu panjenengan sedaya. Ingkang awujud punapa kemawon saengga Bapak Siswadi sekaliyan saged ngawontenaken pahargyaning wekdal punika. Mugi-mugi sedaya amal kesaena panjenengan sedaya pikantuk piwales saking Gusti Ingkang Maha Agung.

14.  Isi pambagyaharja kasebut yakuwi….

a.       Para rawuh mugi tansah raharja, bagya mulya lan antut runtut dumugi kaken ninen.

b.      Para rawuh ingkang minulya, hangaaturaken agunging panuwun awit sumbangsih saha pambiyantu panjenengan sedaya.

c.       Para rawuh mugi amal kesaena panjenengan sedaya pikantuk piwales saking Gusti Ingkang Maha Agung.

d.      Para rawuh mugi kersa paring donga pangestu dhumateng temanten kekalih

e.       Para rawuh mugi kersa paring donga pangestu dhumateng temanten kekalih, saha Bapak ibu Siswadi sakulawarga hangaaturaken agunging panuwun awit sumbangsih saha pambiyantu panjenengan sedaya.

15.  Sing kalebu wedharing gati yakuwi ….

1. Nuwun! Para pinisepuh, sesepuh ingkang satuhu kinabekten. Para pangemban pangembating negari ingkang dados pangayoming sesami, dalah sanggyaning tamu ingkang kinurmatan.
2. Keparenga kula minang badal wakilipun Bapak/Ibu … ingkang amengku gati, binantu kadang karuhipun, kula piniji ngaturaken ingkang dados raos-wiraosing manah, amargi karoban sih kadarman panjenengan sedaya satemah boten kuwawi matur piyambak.
3. Minangka purwaning atur, sumangga tansah enget ngunjukkaken puji syukur ing ngarsanipun Gusti Illahii Robbi ingkang sampun ngrentahaken rahmat, hidayah, saha inayah-Ipun, mliginipun kasugengan saha kalodhangan satemah kula sedaya anjenengi serat sedhahanipun Bapak/Ibu … ing ratri/siang puniki. Mugia lumintu pudyastawa tumrap kula sedaya. Amin. Amin. Amin Ya Robbal Alamin.
4. Salajengipun Bapak/Ibu … ngambali atur sugeng rawuh kairing atur panuwun ingkang tanpa pepindhan awitt saking rawuh panjenengan sekaliyan, saha paringanipun donga lan pangestu awit gatining sedya saha paringanipun sih kadarman ingkang awujud menapa kemawon, boten langkung kula sagotrah tansah sumendhe dhateng Pangeran Allah Ta’ala mugi dhumateng sedaya kesaenan panjenengan, keparingan lelintu ganjaran ingkang matikel-tikel. Amin.
5. Wondene gatining sedya, sinaosa sampun kaserat ing serat sedhahan saha sampun kaaturaken sedherek ingkang sowan wonten ngarsa panjenengan, boten wonten awonipun  menawi kula aturaken malih. Kados ingkang sampun kaserat menggah wigatosing gati Bapak/Ibu …anetepi wajibing asepuh amiwaha putra, ngentas pitulus kenya putrinipun … ingkang sesilih gendhuk …, kapalakramakaken kaliyan Bagus …, putra kakungipun Bapak/Ibu ….

16.  1. Salam pambuka

2.      Atur puji syukur marang pangeran

3.       …………

4.      Wedharing gati/ wosing pambagyaharja

5.      Atur nyuwun pangapura(tumrap sing kagungan kersa, menawa dadi wakile, lan diri pribadi)

6.      Panutuping atur/salam

Jangkepe kang paling trep cengkorongan pambagyaharja ing ndhuwur  yaiku….

a.       Pambuka

b.      Inti/isi

c.       Atur kasugengan

d.      Atur kasugengan kairing atur panuwun

e.       Atur sugeng rawuh para tamu

17.  Perangan sesorah sing isine ngandharake bab kahanan, ngunjukake muji syukur

lsp kalebu …..

a.       Adawiyah          b. Bebuka         c. Surasa / isi    d. Panutup        e. Titiwanci

18.  Perangan sesorah sing isine ngrembug babagan sing baku / pokok kalebu …

a.       Adawiyah          b. Bebuka         c. Surasa / isi    d. Panutup        e. Titiwanci

19.  Nugraha nalikaning ana pasamuan tanpa mangerteni apa-apa kapatah menehi

sesorah. Metode kang digunakake Nugraha yaiku ….

a.       Metode naskah            b. Metode impromptu     c. Metode apalan

d.   Metode tanpa persiapan          e. Metode teknik

20.  Kanggo mengeti lan mahargya dina lahire Ibu Kartini, Dinas Pendidikan nganakake Lomba Sesorah kanggo siswa SMA. Gadiza arep melu sesorah kuwi, gandheng ora tau melu lomba sesorah, Gadiza nggawe cengkorongan banjur ditulis komplit lan diapalake. Metode sesorah sing kagunakake Gadiza yaiku ….

a.       Metode naskah b. Metode impromptu     c. Metode apalan

d.   Metode tanpa persiapan e. Metode teknik

21.  Metode sesorah ing biasa digunakake ana pidhato kenegaraan yaiku …..

a.       Metode naskah b. Metode impromptu     c. Metode apalan

d.   Metode tanpa persiapan  e. Metode teknik

22.  Ing ngisor iki syarat-syarate amrih hasile sesorah , kajaba …..

1. Nduweni kewanen lan tekad kang kuat
2. Nduweni wawasan ngelmu/kawruh kang omber
3. Milih lan nyiutake topik
4. Galdhen samurwate
5. Nguwasani basa kanthi apik tur lancer

23.  Babagan kang perlu digatekake sadurunge menehi sesorah yaiku.., kejaba

a.       Temtokake ancasing sesorah

b.      Nganalisis situasi lan pamirenge

c.       Ngumpulake bahan

d.      Nggawe cengkorongan

e.       Paham babagan proses komunikasimassa

24.  Sesorah kelebu kaprigelan …..

a.       Micara            

b.      Nyerat          

c.       Nyemak       

d.      Maos           

e.       Sastra

25.  Tema sesorah kang cocok kanggone bocah sing ora nduweni greget sinau yaiku

1. Budi Pekerti
2. Pentinge sinau
3. Narkoba
4. Pendhidhikan
5. Akhlak kang becik

26.  Ing ngisor iki sing kalebu atr puji syukur marang Gusti Allah yakuwi ….

1. Nuwun! Para pinisepuh, sesepuh ingkang satuhu kinabekten. Para pangemban pangembating negari ingkang dados pangayoming sesami, dalah sanggyaning tamu ingkang kinurmatan.
2. Keparenga kula minang badal wakilipun Bapak/Ibu … ingkang amengku gati, binantu kadang karuhipun, kula piniji ngaturaken ingkang dados raos-wiraosing manah, amargi karoban sih kadarman panjenengan sedaya satemah boten kuwawi matur piyambak.
3. Minangka purwaning atur, sumangga tansah enget ngunjukkaken puji syukur ing ngarsanipun Gusti Illahii Robbi ingkang sampun ngrentahaken rahmat, hidayah, saha inayah-Ipun, mliginipun kasugengan saha kalodhangan satemah kula sedaya anjenengi serat sedhahanipun Bapak/Ibu … ing ratri/siang puniki. Mugia lumintu pudyastawa tumrap kula sedaya. Amin. Amin. Amin Ya Robbal Alamin.
4. Salajengipun Bapak/Ibu … ngambali atur sugeng rawuh kairing atur panuwun ingkang tanpa pepindhan awitt saking rawuh panjenengan sekaliyan, saha paringanipun donga lan pangestu awit gatining sedya saha paringanipun sih kadarman ingkang awujud menapa kemawon, boten langkung kula sagotrah tansah sumendhe dhateng Pangeran Allah Ta’ala mugi dhumateng sedaya kesaenan panjenengan, keparingan lelintu ganjaran ingkang matikel-tikel. Amin.
5. Wondene gatining sedya, sinaosa sampun kaserat ing serat sedhahan saha ampun kaaturakenn sedherek ingkang sowan wonten ngarsa panjenengan, boten wonten awonipun  menawi kula aturaken malih. Kados ingkang sampun kaserat menggah wigatosing gati Bapak/Ibu …anetepi wajibing asepuh amiwaha putra, ngentas pitulus kenya putrinipun … ingkang sesilih gendhuk …, kapalakramakaken kaliyan Bagus …, putra kakungipun Bapak/Ibu ….

27.  Dene sing kalebu atur kasugengan kairing atur panuwun yakuwi ….

1. Nuwun! Para pinisepuh, sesepuh ingkang satuhu kinabekten. Para pangemban pangembating negari ingkang dados pangayoming sesami, dalah sanggyaning tamu ingkang kinurmatan.
2. Keparenga kula minang badal wakilipun Bapak/Ibu … ingkang amengku gati, binantu kadang karuhipun, kula piniji ngaturaken ingkang dados raos-wiraosing manah, amargi karoban sih kadarman panjenengan sedaya satemah boten kuwawi matur piyambak.
3. Minangka purwaning atur, sumangga tansah enget ngunjukkaken puji syukur ing ngarsanipun Gusti Illahii Robbi ingkang sampun ngrentahaken rahmat, hidayah, saha inayah-Ipun, mliginipun kasugengan saha kalodhangan satemah kula sedaya anjenengi serat sedhahanipun Bapak/Ibu … ing ratri/siang puniki. Mugia lumintu pudyastawa tumrap kula sedaya. Amin. Amin. Amin Ya Robbal Alamin.
4. Salajengipun Bapak/Ibu … ngambali atur sugeng rawuh kairing atur panuwun ingkang tanpa pepindhan awitt saking rawuh panjenengan sekaliyan, saha paringanipun donga lan pangestu awit gatining sedya saha paringanipun sih kadarman ingkang awujud menapa kemawon, boten langkung kula sagotrah tansah sumendhe dhateng Pangeran Allah Ta’ala mugi dhumateng sedaya kesaenan panjenengan, keparingan lelintu ganjaran ingkang matikel-tikel. Amin.
5. Wondene gatining sedya, sinaosa sampun kaserat ing serat sedhahan saha ampun kaaturakenn sedherek ingkang sowan wonten ngarsa panjenengan, boten wonten awonipun  menawi kula aturaken malih. Kados ingkang sampun kaserat menggah wigatosing gati Bapak/Ibu …anetepi wajibing asepuh amiwaha putra, ngentas pitulus kenya putrinipun … ingkang sesilih gendhuk …, kapalakramakaken kaliyan Bagus …, putra kakungipun Bapak/Ibu ….

28.  Ing ngisor iki sing kalebu panutuping atur  yakuwi ….

1. Wondene menggah wigatosing sedya, ing pahargyan menika, senadyan sedayanipun sampun sami priksa kanthi kaserat ing serat sedhahan ingkang kaaturaken menapa dene aturipun utusan ingkang marak sowan, boten wonten awonipun yen ta kula aturaken malih kepara damell lega-legawaning manah menggah kasunyatanipun.
2. Inggih awit saking rahmating Gusti saha puja-puji pangestunipun para sepuh miwah para rawuh sedaya, kadangkula anem inggih adhikula … sampun kalampahan nindakaken kewajibanipun tiyang sepuh, ingkang ginadhuhan putra kakung sampun ndungkap wahyaning dewasa, mila anggadhahi hajad ngislamaken utawi nyupitaken putra kakungipun ingkang kapatedhan nama pun Bagus ….
3. Wondene tumapaking pagas, sampun kaleksanan kalawau sonten wanci tabuh gangsal, kanthi rahayu wilujeng kalis niring sambekala, awit saking panggayomaning Gusti ingkang murbeng dumadi. Ingkang menika adhikula pun … kekalih, nyuwun tambahing donga pangestu, mugi-mugi anak kula suwau enggal saras kados wingi uni, miwah icaling sukerta papa cintrakanipun, kantuna manggih bagya mulya, dados lare utama, susila miwah piguna. Lare ingkang mbangun miturut lan bekti ing tiyang sepuh, murakabi bebrayan kanthi mungguh, tan kendhat ngibadah ing Hyang widhi kanthi tuwajuh, saha manut tuntunaning agami ingkang rinengkuh. Amin.
4. Kalekasananing pahargyan ing wekdal menika, karana sih nugraha pambiyantunipun para sanak kadang pamong mitra, tangga tepalih, miwah panjenengan para tamu ingkang sampun kepareng pariing pisumbang awujud menapa kemawon, ingkang saestu saged angenthengaken sesanggeman saha bot-repotipun adhikula, ingkang menika kadang kula anem inggih adhikula … ngaturaken agenging panuwun ingkang tanpa pepindhan, mugi-mugi sih kadarman panjenengan dados ngamal kesaenan, saengga pikantuk lelintu nugraha ingkang matikel-tikel, miwah bebingah ingkang langkung kathah. Amin. Amin. Ya Robbal Alamin.
5. Minangka pungkasaning atur, mbokbilih Bapak/Ibu … anggenipun ngaturaken sarana dalah upakarti wonten kuciwa lan kirangipun, mawantu-wantu tansah nyuwun agunging samodra pangaksama. Semanten ugi kula minangka sulih sarira saking panjenenganipun Ibu/Bapak …, menawi wonten galap-gangsuling atur, gonyak-ganyuking wicara miwah boten jangkep ing unggah-ungguh lan tata basa satemah adamel runtiking wardaya, saestu nnamung tansah nyuwun lumunturing sih samodra pangaksama.

29.  Wondene tumapaking pagas, sampun kaleksanan kalawau sonten wanci tabuh gangsal, kanthi rahayu wilujeng kalis niring sambekala, awit saking panggayomaning Gusti ingkang murbeng dumadi. Ingkang menika adhikula pun … kekalih, nyuwun tambahing donga pangestu, mugi-mugi anak kula suwau enggal saras kados wingi uni, miwah icaling sukerta papa cintrakanipun, kantuna manggih bagya mulya, dados lare utama, susila miwah piguna. Lare ingkang mbangun miturut lan bekti ing tiyang sepuh, murakabi bebrayan kanthi mungguh, tan kendhat ngibadah ing Hyang widhi kanthi tuwajuh, saha manut tuntunaning agami ingkang rinengkuh. Amin.

Perangan sesorah ing ndhuwur kalebu ….

1. Atur puji syukur
2. Atur panuwun
3. Atur kasugengan
4. Wedharing gati
5. Panutup